Đôi mắt là điểm nhấn quan trọng trên gương mặt nhưng cũng là vùng dễ bộc lộ dấu hiệu lão hóa sớm. Một trong những thay đổi thường gặp là rãnh lệ sâu, khiến gương mặt trông già nua và thiếu sức sống. Cùng DeAge tìm hiểu rãnh lệ là gì, vì sao hình thành và các phương pháp cải thiện phù hợp trong nội dung bài viết sau.
Rãnh lệ là gì?
Rãnh lệ (tear trough) là vùng trũng xuất hiện ở phần dưới mắt phía trong, kéo dài từ khóe mắt trong đến gần giữa đồng tử, nằm tại ranh giới giữa mi dưới và má. Dấu hiệu dễ nhận biết là một đường lõm ở mi dưới phía trong, làm vùng da dưới mắt trông sẫm màu hơn và khiến gương mặt trông mệt mỏi, thiếu sức sống hoặc già hơn so với tuổi thật. Khi đường lõm này sâu và rõ ràng, tình trạng đó được gọi là biến dạng rãnh lệ hay trũng mắt (tear trough deformity).
Trên lâm sàng, rãnh lệ thường được phân thành ba nhóm chính gồm:
- Nhóm I: có rãnh lệ đơn thuần, không kèm phồng mỡ hốc mắt hoặc dư da mi dưới. Mức độ mất thể tích quanh hốc mắt nhẹ, vùng giữa mặt phẳng.
- Nhóm II: rãnh lệ kèm phồng mỡ hốc mắt mức độ nhẹ đến trung bình nhưng chưa có dư da mi dưới. Tình trạng giảm thể tích vùng quanh ổ mắt và má trong ở mức độ vừa.
- Nhóm III: mất thể tích quanh hốc mắt rõ rệt, phồng mỡ hốc mắt nhiều và kèm dư da mi dưới. Vùng lõm có thể lan rộng dọc theo bờ hốc mắt từ trong ra ngoài.
Nguyên nhân hình thành rãnh lệ sâu
Rãnh lệ sâu hình thành do sự kết hợp giữa đặc điểm giải phẫu sẵn có và những thay đổi cấu trúc vùng quanh mắt theo thời gian. Các nguyên nhân chính bao gồm:
- Thiếu hụt mỡ dưới cơ vòng mi: đặc biệt ở túi mỡ trung tâm và túi mỡ phía trong, khiến vùng dưới mắt mất độ đầy và xuất hiện lõm.
- Lỏng lẻo dây chằng giữ cơ vòng mi: phần trung tâm của dây chằng này giãn theo tuổi, làm ranh giới mi má kém nâng đỡ và khiến rãnh lệ rõ hơn.
- Thoát vị mỡ hốc mắt: khi vách hốc mắt suy yếu, mỡ có xu hướng phồng ra phía trước tạo bọng mắt, làm tăng tương phản giữa vùng phồng và vùng lõm khiến rãnh lệ lộ rõ.
- Tiêu xương vùng hốc mắt và gò má: mất nâng đỡ từ cấu trúc xương góp phần làm rãnh lệ hiện rõ và vùng dưới mắt trũng sâu hơn.
- Mỏng da và giảm đàn hồi da mi dưới: khi da mi dưới mỏng dần và mô mềm giảm thể tích, vùng dưới mắt mất độ đầy tự nhiên, tạo cảm giác lõm hơn.
Các yếu tố này kết hợp với nhau và diễn tiến âm thầm theo thời gian, khiến rãnh lệ ngày càng rõ, làm khuôn mặt trông mệt mỏi dù sức khỏe tổng thể vẫn bình thường.
Phân biệt rãnh lệ với quầng thâm và bọng mắt
Rãnh lệ, quầng thâm và bọng mắt thường bị nhầm lẫn với nhau, khiến nhiều trường hợp điều trị không đạt kết quả như mong đợi. Trên thực tế, ba tình trạng này có thể cùng tồn tại nhưng cơ chế hình thành hoàn toàn khác nhau. Khi hiểu đúng bản chất, hướng can thiệp sẽ chính xác và an toàn hơn.
Rãnh lệ
Thường liên quan đến sự giảm thể tích mô mềm dưới cơ vòng mi, giãn dây chằng mi má và thay đổi cấu trúc nâng đỡ quanh ổ mắt theo thời gian. Lão hóa còn đi kèm với tiêu xương vùng bờ dưới ổ mắt và gò má, làm suy giảm nền nâng đỡ phía dưới và khiến rãnh lệ ngày càng rõ hơn.
Đặc trưng của rãnh lệ là một đường lõm tạo bóng đổ khi ánh sáng chiếu vào. Chính hiệu ứng bóng này khiến vùng dưới mắt trông sẫm màu dù không có sự gia tăng sắc tố thực sự. Vì vậy, việc dùng sản phẩm làm sáng da đơn thuần thường không cải thiện được tình trạng lõm cấu trúc này.
Quầng thâm
Là tình trạng vùng da dưới mi có màu tối hơn so với vùng da xung quanh. Màu sắc có thể là xanh tím, nâu hoặc đen tùy theo cơ địa, khiến gương mặt già nua, mệt mỏi và thiếu sức sống. Quầng thâm chủ yếu là sự thay đổi về sắc tố da, không tạo ra một đường lõm giải phẫu rõ ràng như rãnh lệ.
Quá trình lão hóa là một trong những nguyên nhân thường gặp dẫn đến quầng thâm. Theo thời gian, da vùng mí dưới trở nên mỏng và giảm độ đàn hồi do suy giảm collagen và elastin. Khi lớp da này trở nên mỏng hơn, hệ thống mạch máu bên dưới dễ lộ rõ, tạo cảm giác sẫm màu. Bên cạnh đó, các yếu tố như thiếu ngủ, tiếp xúc với tia UV, thói quen dụi mắt, căng thẳng kéo dài, lạm dụng bia rượu, thuốc lá cũng có thể khiến quầng thâm rõ hơn.
Bọng mắt
Là tình trạng khối mỡ dưới mí dưới nhô ra phía trước, tạo cảm giác nặng nề và khiến gương mặt trông hốc hác. Nguyên nhân cốt lõi là sự thoát vị túi mỡ ổ mắt khi cấu trúc nâng đỡ quanh mắt, đặc biệt là vách ngăn hốc mắt, suy yếu dần theo thời gian. Quá trình này thường đi kèm với sự suy giảm collagen, da chùng nhão và cơ vòng mi giảm độ săn chắc, làm cho khối mỡ bên trong dễ lộ rõ hơn.
Bên cạnh đó, thiếu ngủ, tình trạng giữ nước, dị ứng hoặc viêm xoang mạn tính có thể khiến vùng mí dưới sưng nề rõ hơn. Tuy nhiên, những yếu tố này chủ yếu làm tăng tình trạng phù tạm thời chứ không phải nguyên nhân trực tiếp gây thoát vị mỡ thực sự. Khi bọng mắt xuất hiện đồng thời với rãnh lệ, sự tương phản giữa vùng lồi và vùng lõm làm vùng dưới mắt trông sâu và mệt mỏi hơn rõ rệt.
Vùng dưới mắt là khu vực mà nhiều vấn đề có thể xuất hiện cùng lúc, từ thay đổi cấu trúc đến sắc tố. Rãnh lệ sâu có thể tạo bóng khiến quầng thâm trông rõ hơn, trong khi bọng mắt phồng lên lại làm sự chênh lệch lồi lõm trở nên nổi bật hơn. Vì vậy, nhận diện đúng nguyên nhân đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn hướng điều trị an toàn và phù hợp cho từng trường hợp.
Các phương pháp điều trị rãnh lệ sâu hiệu quả
Khi nhìn vào gương và thấy vùng dưới mắt trở nên hốc hác, mệt mỏi hơn trước, không ít người bắt đầu cảm thấy thiếu tự tin và tìm đến các giải pháp cải thiện. Tùy vào nguyên nhân và mức độ rãnh lệ, Bác sĩ sẽ cân nhắc những phương pháp điều trị phù hợp nhằm khôi phục lại sự hài hòa cho vùng mắt.
Tiêm chất làm đầy hyaluronic acid (filler HA)
Là phương pháp thường được áp dụng trong điều trị rãnh lệ mức độ nhẹ đến trung bình, đặc biệt ở nhóm I và nhóm II. Mục tiêu là bù lại phần thể tích thiếu hụt tại bờ dưới ổ mắt hoặc vùng má trong sâu, từ đó làm mờ rãnh lõm.
Một nghiên cứu vào năm 2016 cho thấy filler HA là lựa chọn phổ biến trong điều trị rãnh lệ nhờ tính an toàn, khả năng đảo ngược và mức độ hài lòng cao. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ mang tính tạm thời, thường duy trì khoảng 9 – 12 tháng tùy cơ địa và loại sản phẩm sử dụng. Những trường hợp có túi mỡ lớn hoặc da dư rõ rệt thường không phải là đối tượng lý tưởng cho phương pháp này.
Do vùng rãnh lệ có cấu trúc da mỏng nên loại filler HA sử dụng cần có độ đàn hồi thấp, mức độ liên kết chéo thấp, khả năng ngậm nước thấp và khả năng tích hợp mô tốt để hạn chế nguy cơ sưng và mang lại hiệu ứng tự nhiên.
Một số dòng filler HA thường được sử dụng trong điều trị rãnh lệ gồm Belotero Balance, Restylane Eyelight, Teosyal Redensity 2 và Juvederm Volbella.
Cấy mỡ tự thân
Là phương pháp sử dụng chính mô mỡ của cơ thể, thường lấy từ bụng, đùi hoặc hông, sau đó được xử lý, lọc và ly tâm trước khi cấy trở lại vào vùng rãnh lệ. So với filler HA, phương pháp này có xu hướng mang lại hiệu quả lâu dài hơn vì một phần tế bào mỡ sau khi cấy ghép có thể tồn tại trong mô theo thời gian. Đồng thời, do sử dụng mô tự thân nên nguy cơ phản ứng dị ứng hoặc đào thải thấp.
Trong thực hành lâm sàng, lượng mỡ tiêm vào vùng rãnh lệ thường dao động khoảng 0.5 – 1.5ml, tùy theo mức độ lõm và chỉ định cụ thể. Tuy nhiên, tỉ lệ mỡ tồn tại sau cấy ghép có thể thay đổi tùy cơ địa và kỹ thuật thực hiện. Vì vậy, đôi khi cần thực hiện bổ sung để đạt được kết quả tối ưu và cân đối hơn.
Một số tác dụng phụ không mong muốn có thể gặp như bầm tím, sưng kéo dài do vùng mắt tập trung nhiều mao mạch nhỏ. Nếu tiêm quá nông hoặc mỡ phân bố không đều, có thể xuất hiện tình trạng gồ ghề hoặc hình thành u cục dưới da. Vì vậy, kỹ thuật thực hiện và kinh nghiệm của Bác sĩ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hiệu quả tự nhiên và an toàn cho vùng điều trị.
Tiêm các chất kích thích sinh học (biostimulator)
Khác với filler bù thể tích tức thì, biostimulator hoạt động bằng cách kích thích tăng sinh collagen nội sinh, từ đó cải thiện độ săn chắc và chất lượng da theo thời gian. Vùng da dưới mắt nhờ vậy có thể trở nên dày hơn, sáng khỏe hơn và giảm cảm giác lõm nhẹ một cách tự nhiên.
Trong thẩm mỹ nội khoa, biostimulator ngày càng được ứng dụng phổ biến giúp cải thiện nền da, có thể thay thế hoặc kết hợp với filler và mỡ tự thân. Phương pháp này thường phù hợp với rãnh lệ mức độ nhẹ kèm da mỏng hoặc tăng sắc tố nhẹ, khi mục tiêu chính là cải thiện chất lượng da.
Các biến chứng có thể gặp khi tiêm biostimulator là bầm tím, sưng nhẹ, mất cân đối hai bên hay hiếm gặp hơn là u hạt và tắc mạch. Một số hoạt chất được ứng dụng cho vùng mắt gồm Rejuran I, Juvelook, Lenisna và Gouri, tùy chỉ định Bác sĩ điều trị.
Phẫu thuật tạo hình mi dưới kết hợp chuyển vị mỡ
Khi rãnh lệ sâu đi kèm bọng mắt rõ, chỉ làm đầy vùng lõm thường chưa đủ. Trong những trường hợp này, phẫu thuật tạo hình mi dưới có thể được cân nhắc để xử lý đồng thời cả phần mỡ phồng phía trên và vùng lõm bên dưới.
Thay vì cắt bỏ túi mỡ như trước đây, xu hướng hiện nay là giữ lại phần mỡ này và di chuyển xuống vùng rãnh lệ để lấp đầy khoảng trũng giúp cải thiện rãnh lệ. Phương pháp này đặc biệt phù hợp khi rãnh lệ sâu kèm túi mỡ lớn và da chùng rõ.
Với trường hợp rãnh lệ quá sâu, chỉ chuyển vị mỡ có thể chưa đủ để tạo độ phẳng hoàn toàn. Khi đó, Bác sĩ có thể kết hợp bổ sung mỡ tự thân nhằm tăng thêm thể tích và tối ưu sự cân đối, mang lại diện mạo hài hòa hơn.
Do là can thiệp phẫu thuật, phương pháp này cần được đánh giá kỹ lưỡng về cấu trúc giải phẫu và thực hiện bởi Bác sĩ có kinh nghiệm. Khi chỉ định đúng, đây là giải pháp mang lại hiệu quả bền vững và cải thiện rõ rệt sự chênh lệch giữa vùng lồi và vùng lõm dưới mắt.
Chi phí điều trị rãnh lệ, vùng trũng mắt giá bao nhiêu?
Chi phí điều trị rãnh lệ và vùng trũng mắt phụ thuộc vào phương pháp, tình trạng lão hóa, liệu trình điều trị và địa chỉ thực hiện.
Tại DeAge, phác đồ trẻ hóa vùng mắt được Bác sĩ Da liễu cá nhân hóa dựa trên tình trạng rãnh lệ và cấu trúc giải phẫu riêng của từng khách hàng. Phòng khám cam kết sử dụng các sản phẩm tiêm an toàn, đã được FDA Hoa Kỳ chứng nhận, nhằm mang lại hiệu quả tự nhiên và bền vững. Đặc biệt, chi phí luôn được minh bạch, công khai rõ ràng, giúp khách hàng chủ động chuẩn bị ngân sách phù hợp.
Bảng giá điều trị rãnh lệ sâu tại DeAge
| Liệu trình | Giá |
| Tiêm Rejuran I trẻ hoá vùng mắt (1ml) | 5.000.000đ |
| Tiêm Rejuran I trẻ hoá vùng mắt (1ml) (2 lần) | 9.500.000đ |
| Tiêm Rejuran I trẻ hoá vùng mắt (1ml) (3 lần) | 14.000.000đ |
| Tiêm Rejuran S trẻ hoá vùng mắt (1ml) | 5.000.000đ |
| Tiêm Rejuran S trẻ hoá vùng mắt (1ml) (2 lần) | 9.500.000đ |
| Tiêm Rejuran S trẻ hoá vùng mắt (1ml) (3 lần) | 14.000.000đ |
| Tiêm Vitaran I trẻ hoá vùng mắt (1ml) | 3.000.000đ |
| Tiêm Vitaran I trẻ hoá vùng mắt (1ml x 2) | 6.000.000đ |
| Tiêm Vitaran S trẻ hoá vùng mắt (1ml) | 3.000.000đ |
| Tiêm Vitaran S trẻ hoá vùng mắt (1ml x 2) | 6.000.000đ |
| Tiêm tăng sinh Gouri PCL (1ml) | 6.000.000đ |
| Tiêm tăng sinh Gouri PCL (1ml) (2 lần) | 11.000.000đ |
| Tiêm tăng sinh với AestheFill | 13.000.000đ |
| Tiêm tăng sinh với Juvelook | 10.000.000đ |
| Tiêm Rejuran Healer (2.7ml) | 7.000.000đ |
| Tiêm Rejuran Healer (2.7ml x 2) | 14.000.000đ |
| Tiêm Jalupro Young Eye trẻ hóa vùng mắt (1ml) | 5.000.000đ |
| Tiêm Infini Eyebooster trẻ hóa vùng mắt (1ml) | 3.000.000đ |
| Tiêm Infini Eyebooster trẻ hóa vùng mắt (1ml x 2) | 5.500.000đ |
Lời khuyên cần nhớ khi điều trị rãnh lệ sâu
Để đảm bảo an toàn và đạt được kết quả thẩm mỹ tự nhiên khi cải thiện rãnh lệ sâu, nên lưu ý một số điểm quan trọng sau:
- Lựa chọn cơ sở uy tín, có Bác sĩ chuyên môn: vùng dưới mắt rất nhạy cảm, vì vậy nên thực hiện tại cơ sở đáp ứng tiêu chuẩn y khoa và được thăm khám trực tiếp bởi Bác sĩ có kinh nghiệm.
- Thăm khám kỹ trước khi quyết định điều trị: rãnh lệ có thể đi kèm bọng mắt, quầng thâm hoặc da chùng. Việc đánh giá đầy đủ với Bác sĩ giúp xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn phương pháp phù hợp thay vì chỉ xử lý biểu hiện bên ngoài.
- Tuân thủ hướng dẫn sau điều trị: chăm sóc đúng cách giúp hạn chế sưng bầm, giảm nguy cơ biến chứng và duy trì kết quả ổn định hơn.
- Theo dõi và tái khám: việc kiểm tra lại sau điều trị theo lịch hẹn của Bác sĩ giúp đánh giá mức độ cải thiện và kịp thời xử lý nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Những cách phòng ngừa rãnh lệ
Rãnh lệ sâu là một phần của quá trình lão hóa tự nhiên và khó có thể tránh khỏi hoàn toàn. Những thay đổi nhỏ trong thói quen sinh hoạt và chăm sóc da dưới đây có thể giúp làm chậm sự hình thành và hạn chế mức độ biểu hiện rãnh lệ:
- Bảo vệ da khỏi tia UV: tia cực tím thúc đẩy phân hủy collagen và elastin, khiến da mỏng và kém đàn hồi hơn. Do đó, sử dụng kem chống nắng hằng ngày và che chắn khi ra ngoài sẽ giúp duy trì cấu trúc nâng đỡ vùng quanh mắt.
- Ngủ đủ và đúng giờ: giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể hỗ trợ phục hồi mô và điều hòa tuần hoàn. Thiếu ngủ kéo dài có thể khiến rãnh lệ biểu hiện rõ hơn, làm gương mặt trông mệt mỏi.
- Chăm sóc da vùng mắt đúng cách: ưu tiên sản phẩm dưỡng ẩm và hỗ trợ tăng sinh collagen phù hợp với vùng da mỏng quanh mắt. Tránh chà xát mạnh hoặc dụi mắt thường xuyên để hạn chế tổn thương mô mềm.
- Hạn chế thuốc lá và rượu bia: các chất kích thích có thể làm suy giảm vi tuần hoàn và đẩy nhanh quá trình lão hóa da.
Dù không thể ngăn chặn hoàn toàn quá trình lão hóa, việc chăm sóc đúng cách và duy trì lối sống lành mạnh có thể giúp vùng dưới mắt giữ được vẻ tươi tắn lâu hơn.
Rãnh lệ là vùng lõm dưới mắt hình thành do mất thể tích mô mềm và thay đổi cấu trúc nâng đỡ theo thời gian. Khi xuất hiện rõ, tình trạng này có thể khiến gương mặt trông mệt mỏi và già hơn tuổi thật. Tùy mức độ, rãnh lệ có thể được cải thiện bằng tiêm filler HA, cấy mỡ tự thân hoặc phẫu thuật.
Nếu rãnh lệ đang khiến bạn tự ti, hãy thăm khám cùng Bác sĩ Da liễu tại DeAge để được đánh giá và tư vấn liệu trình an toàn, cá nhân hóa nhé.
Tài liệu tham khảo
- Jiang J, Wang X, Chen R, Xia X, Sun S, Hu K. “Tear trough deformity: different types of anatomy and treatment options“. Postepy Dermatol Alergol. 2016 Aug;33(4):303-8. doi: 10.5114/ada.2016.61607. Epub 2016 Aug 16. PMID: 27605904; PMCID: PMC5004220
- Espinoza GM, Holds JB. “Evaluation and treatment of the tear trough deformity in lower blepharoplasty. Semin Plast Surg“. 2007 Feb;21(1):57-64. doi: 10.1055/s-2007-967750. PMID: 20567659; PMCID: PMC2884834
- Cleveland Clinic. “Dark Circles Under Eyes“
