Tại sao phải bổ sung collagen và những yếu tố khiến collagen suy giảm nhanh

Collagen là thành phần cấu trúc quan trọng giúp duy trì độ săn chắc, đàn hồi và sự trẻ trung của làn da. Tuy nhiên, theo thời gian và dưới tác động của nhiều yếu tố môi trường, lượng collagen trong cơ thể dần suy giảm khiến da bắt đầu xuất hiện nếp nhăn và dấu hiệu lão hóa. Trong bài viết này, DeAge sẽ giúp làm rõ tại sao phải bổ sung collagen, những yếu tố khiến collagen suy giảm nhanh và phương pháp bổ sung hiệu quả cho làn da.

MỤC LỤC NỘI DUNG
		
		Add a header to begin generating the table of contents

Collagen là gì và các loại collagen

Collagen là một loại protein cấu trúc dạng sợi có vai trò quan trọng trong cơ thể, chiếm khoảng 30% tổng lượng protein toàn thân. Thành phần này hiện diện trong nhiều mô khác nhau như da, xương, gân, dây chằng và các mô liên kết. Ngoài ra, collagen cũng tồn tại trong một số cơ quan nội tạng, mạch máu và niêm mạc ruột.

Collagen được hình thành từ các acid amin, chủ yếu gồm glycine, proline và hydroxyproline. Các acid amin này liên kết với nhau tạo thành các chuỗi polypeptide, sau đó sắp xếp thành cấu trúc xoắn ba đặc trưng, giúp collagen có độ bền và khả năng chịu lực cao.

Trong cơ thể người, collagen tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau, gồm 28 type đã được xác định. Mỗi type có cấu trúc phân tử, vị trí phân bố và chức năng riêng. Một số loại phổ biến gồm:

Type I: là loại chiếm tỷ lệ lớn nhất, khoảng 90% tổng collagen trong cơ thể. Collagen type I có cấu trúc sợi dày và bền, đóng vai trò chính trong việc tạo nên cấu trúc của da, xương, gân và dây chằng.
Type II: tập trung chủ yếu ở sụn khớp, góp phần duy trì độ linh hoạt và khả năng chịu lực của khớp.
Type III: thường được tìm thấy trong da và thành mạch máu, góp phần duy trì độ đàn hồi của các mô mềm.
Type IV: là thành phần quan trọng của màng đáy, cấu trúc nằm giữa biểu bì và lớp mô bên dưới, giúp ổn định và nâng đỡ các lớp mô.
Type V: xuất hiện trong giác mạc, một số lớp da, tóc và các mô của nhau thai.

Nhờ những vai trò cấu trúc quan trọng này, collagen được xem là yếu tố nền tảng giúp duy trì sự khỏe mạnh của làn da và nhiều mô liên kết trong cơ thể.

Collagen là gì — Collagen là yếu tố giúp duy trì sự khỏe mạnh của làn da và nhiều mô liên kết trong cơ thể (hình minh họa)

Tại sao phải bổ sung collagen cho da?

Theo thời gian, quá trình tổng hợp collagen tự nhiên của cơ thể dần suy giảm, trong khi quá trình phân hủy collagen lại tăng lên. Sự mất cân bằng này khiến lượng collagen trong da giảm dần, làm cấu trúc nâng đỡ của da trở nên yếu hơn.

Nhiều nghiên cứu cho thấy từ sau khoảng tuổi 25, cơ thể bắt đầu mất collagen với tốc độ khoảng 1% mỗi năm. Khi lượng collagen giảm, các sợi collagen trong lớp trung bì trở nên thưa hơn, khiến da dần mất độ săn chắc và bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu lão hóa.

Bên cạnh đó, quá trình lão hóa cũng làm các sợi collagen bị thoái hóa và phân mảnh theo thời gian. Những thay đổi này khiến da giảm độ đàn hồi, dễ hình thành nếp nhăn và có xu hướng chảy xệ.

Do đó, các phương pháp bổ sung collagen hoặc kích thích tăng sinh collagen được thực hiện nhằm hỗ trợ duy trì cấu trúc da và làm chậm các dấu hiệu lão hóa.

chảy xệ — Da dễ hình thành nếp nhăn do thiếu hụt collagen (hình minh họa)

Xem thêm:

Căng chỉ collagen: cơ chế hoạt động và hiệu quả nâng cơ trẻ hóa da

Lợi ích khi bổ sung collagen qua các nghiên cứu

Collagen là thành phần quan trọng của chất nền ngoại bào trong da, chiếm khoảng 80% khối lượng khô của lớp trung bì. Protein này giúp duy trì cấu trúc da, tăng độ bền cơ học và góp phần duy trì độ đàn hồi cũng như độ ẩm tự nhiên của da.

Một số nghiên cứu cho thấy việc bổ sung collagen qua đường uống, thường dưới dạng thủy phân (collagen peptide) trong các sản phẩm thực phẩm bổ sung, có thể hỗ trợ cải thiện một số dấu hiệu lão hóa da.

Nghiên cứu của Proksch và cộng sự (2014): ghi nhận rằng việc bổ sung collagen peptide có thể cải thiện độ đàn hồi của da sau khoảng 4 – 8 tuần sử dụng. Hiệu quả này vẫn được ghi nhận sau 4 tuần ngừng sử dụng, đặc biệt rõ ở nhóm phụ nữ lớn tuổi.
Nghiên cứu của Choi và cộng sự (2014): cho thấy collagen peptide giúp cải thiện đáng kể độ ẩm và độ đàn hồi của da, đồng thời giảm mức mất nước qua da.
Nghiên cứu của Inoue, Sugihara và Wang (2016): cho thấy collagen thủy phân chứa hàm lượng cao các dipeptide pro-hyp và hyp-gly có liên quan đến sự cải thiện độ ẩm, độ đàn hồi, nếp nhăn và độ thô ráp của da mặt.

bổ sung TPCN — Bổ sung collagen trong các sản phẩm thực phẩm bổ sung (hình minh họa)

Xem thêm:

Những cách bổ sung collagen cho da giúp cải thiện độ săn chắc và đàn hồi

Cách nhận biết lượng collagen đang suy giảm

Lượng collagen trong da khó đánh giá trực tiếp, tuy nhiên khi collagen giảm, các đặc tính sinh học của da cũng thay đổi rõ rệt. Một số dấu hiệu trên da có thể gợi ý tình trạng collagen đang suy giảm gồm:

Làn da nhăn nheo, sần sùi và xuất hiện nếp nhăn.
Da chảy xệ và mất độ săn chắc.
Da khô ráp, thiếu sức sống.
Rãnh lệ hoặc rãnh mũi má trở nên rõ hơn.

rãnh lệ, rãnh mũi — Rãnh lệ hoặc rãnh mũi má trở nên rõ hơn vì thiếu collagen (hình minh họa)

Những yếu tố khiến collagen suy giảm nhanh hơn

Sự suy giảm collagen là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa. Tuy nhiên, một số yếu tố từ lối sống và môi trường có thể khiến quá trình này diễn ra nhanh hơn, làm da mất độ đàn hồi và xuất hiện các dấu hiệu lão hóa sớm.

Hút thuốc lá: khói thuốc có thể làm tổn thương các sợi collagen và elastin trong da. Đồng thời, nicotine gây co mạch máu gần bề mặt da, làm giảm lượng oxy và dưỡng chất được cung cấp cho da. Điều này không chỉ thúc đẩy hình thành nếp nhăn mà còn khiến quá trình lành vết thương diễn ra chậm hơn.
Tiêu thụ nhiều đường và tinh bột tinh chế: khi lượng đường trong cơ thể cao, đường có thể gắn vào protein và tạo thành các sản phẩm glycation cuối cùng (AGEs). Những phân tử này làm tổn hại cấu trúc protein xung quanh và khiến collagen trở nên yếu, giảm linh hoạt và dễ bị tổn thương hơn.
Tiếp xúc nhiều với tia cực tím: có thể làm giảm khả năng sản xuất collagen của da, đồng thời thúc đẩy quá trình phân hủy collagen hiện có, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành nếp nhăn và lão hóa da sớm.

Để làm chậm quá trình suy giảm collagen, nên duy trì lối sống lành mạnh và xây dựng chế độ ăn uống cân đối, hạn chế đường và tinh bột tinh chế. Đồng thời, nên tránh hút thuốc và bảo vệ da khỏi tia UV bằng cách sử dụng kem chống nắng và che chắn phù hợp khi ra ngoài.

yếu tố tác động — Yếu tố từ lối sống và môi trường có thể khiến quá trình lão hóa diễn ra nhanh hơn (hình minh họa)

Những cách bổ sung collagen phổ biến hiện nay

Collagen có thể được bổ sung hoặc hỗ trợ tăng sinh thông qua nhiều con đường khác nhau. Mỗi phương pháp có cơ chế hoạt động riêng và mức độ hiệu quả không hoàn toàn giống nhau.

Đường toàn thân

Bổ sung collagen thông qua thực phẩm

Một số thực phẩm tự nhiên có thể cung cấp các acid amin và vi chất cần thiết cho quá trình tổng hợp collagen, gồm:

Gelatin: là protein thu được từ collagen động vật sau khi xử lý, thường có trong nước hầm xương hoặc da động vật.
Thịt gà: là nguồn cung cấp collagen khá dồi dào, đặc biệt ở phần da. Sụn và cổ gà cũng được ghi nhận có liên quan đến việc bổ sung collagen và hỗ trợ giảm viêm khớp.
Cá: collagen từ cá có khả năng hấp thu tương đối tốt. Tuy nhiên, lượng collagen tập trung nhiều ở đầu, vảy và mắt cá, là những phần ít được sử dụng trong bữa ăn.
Vitamin C: có vai trò quan trọng trong quá trình tổng hợp collagen. Những thực phẩm giàu vitamin C gồm cam quýt, bông cải xanh, ớt chuông, cà chua, xoài, ổi, kiwi, dứa và các loại quả mọng.
Lòng trắng trứng: cung cấp proline, một acid amin tham gia cấu tạo collagen.
Các loại đậu: là nguồn protein thực vật giàu acid amin cần thiết cho quá trình tổng hợp collagen, đồng thời cung cấp đồng, khoáng chất có vai trò trong quá trình này.

Bổ sung collagen bằng thực phẩm chức năng

Các sản phẩm bổ sung collagen dạng uống hiện nay chủ yếu chứa collagen thủy phân hoặc collagen peptide, giúp cơ thể hấp thu dễ hơn. Collagen bổ sung thường được sản xuất dưới dạng bột, viên nang hoặc dạng nước, có thể cung cấp một hoặc nhiều loại collagen khác nhau.

Bên cạnh đó, việc cung cấp đủ vitamin C theo nhu cầu từng độ tuổi cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình tổng hợp collagen. Lượng vitamin C khuyến nghị mỗi ngày khoảng 15 – 45mg đối với trẻ em và khoảng 75 – 90mg đối với người trưởng thành, có thể tăng lên khoảng 120mg/ngày ở người lớn tuổi, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.

Uống thực phẩm chức năng — Bổ sung collagen bằng thực phẩm chức năng (hình minh họa)

Bôi thoa tại chỗ

Các nghiên cứu trước đây cho thấy collagen sử dụng dưới dạng bôi ngoài da có thể hỗ trợ làm giảm nếp nhăn, tăng độ ẩm và cải thiện độ đàn hồi của da. Tuy nhiên, hiệu quả này chủ yếu giới hạn ở lớp bề mặt vì phân tử collagen có kích thước lớn, khiến khả năng thẩm thấu vào da khá hạn chế.

Hiện nay, nhiều sản phẩm bôi ngoài da không cung cấp collagen nguyên vẹn mà sử dụng các amino acid hoặc peptide, là những thành phần tham gia vào quá trình tổng hợp collagen của da. Các chuỗi amino acid này có kích thước nhỏ hơn, giúp da hấp thu dễ hơn, đồng thời hỗ trợ duy trì độ ẩm và giảm tình trạng mất nước qua da.

Nhìn chung, collagen bôi ngoài da không tác động trực tiếp đến lớp da cần điều trị mà chủ yếu cung cấp các thành phần hỗ trợ, góp phần thúc đẩy quá trình tăng sinh collagen theo cách gián tiếp.

bôi thoa — Bôi thoa ngoài da góp phần tăng sinh collagen theo cách gián tiếp (hình minh họa)

Tiêm collagen và các chất kích thích tăng sinh collagen

Là phương pháp đưa trực tiếp collagen hoặc các hoạt chất kích thích tăng sinh collagen vào da. Cách tiếp cận này giúp bổ sung lượng collagen suy giảm theo thời gian, đồng thời kích hoạt nguyên bào sợi sản xuất collagen nội sinh. Nhờ vậy, cấu trúc nền ngoại bào được cải thiện, hỗ trợ làn da săn chắc hơn, giảm nếp nhăn và tăng độ đàn hồi tự nhiên.

Trong các sản phẩm tiêm hiện nay, Karisma Rh collagen là lựa chọn nổi bật, chứa collagen tái tổ hợp người kết hợp với hyaluronic acid không liên kết chéo. Sản phẩm giúp tạo môi trường thuận lợi cho quá trình tăng sinh collagen nội sinh, đồng thời hỗ trợ tái tạo mô và cải thiện chất lượng da.

Bên cạnh đó, một số biostimulator như poly-L-lactic acid (PLLA), canxi hydroxyapatite (CaHA) hoặc polynucleotide (PN) cũng được sử dụng để kích thích hoạt động của nguyên bào sợi. Các chất này thúc đẩy sản xuất collagen và elastin, từ đó góp phần cải thiện độ săn chắc của da và làm chậm quá trình lão hóa theo thời gian.

CLS có tiêm BAP karisma — Ca lâm sàng trẻ hóa da tại DeAge by DA

Kích thích tăng sinh collagen bằng công nghệ hiện đại

Các công nghệ thẩm mỹ hiện đại như RF, HIFU hoặc laser cũng có thể kích thích quá trình tái tạo collagen của da.

RF: sử dụng năng lượng tần số vô tuyến tạo hiệu ứng nhiệt có kiểm soát trong lớp trung bì, giúp tái sắp xếp các sợi collagen hiện có và kích thích hình thành collagen mới.
HIFU: sử dụng sóng siêu âm hội tụ tạo các điểm nhiệt chọn lọc ở nhiều độ sâu khác nhau trong mô, từ đó kích hoạt quá trình tái tạo collagen mà không làm tổn thương bề mặt da.
Laser: sử dụng năng lượng ánh sáng với bước sóng đặc hiệu để tạo các tổn thương vi điểm có kiểm soát trong da, kích hoạt cơ chế phục hồi tự nhiên của mô và thúc đẩy tăng sinh collagen mới.

biện pháp trẻ hóa da — Một số công nghệ thẩm mỹ hiện đại tại DeAge by DA

Xem thêm:

HIFU và InMode Lift trong nâng cơ và giảm mỡ mặt, nên chọn phương pháp nào?

Theo thời gian, lượng collagen trong da dần suy giảm và cần được bổ sung thông qua chế độ dinh dưỡng phù hợp hoặc các phương pháp kích thích tăng sinh collagen. Bên cạnh đó, việc chăm sóc da đúng cách, hạn chế hút thuốc, rượu bia và tiếp xúc quá mức với tia UV cũng giúp làm chậm quá trình suy giảm collagen. Khi có nhu cầu cải thiện chất lượng làn da và kích thích tăng sinh collagen, hãy liên hệ DeAge để được Bác sĩ Da liễu thăm khám và tư vấn phác đồ phù hợp.

Tài liệu tham khảo